Kort antwoord
Plausible, Fathom en Matomo zijn de drie bekendste Europese alternatieven voor Google Analytics. Alle drie verwerken geen cookies voor functionele statistieken en kunnen zonder cookiebanner-vraag om toestemming werken, omdat ze geen individuele bezoekers volgen. Plausible en Fathom zijn cloud-only en eenvoudig; Matomo kan ook volledig zelf gehost worden, met meer functionaliteit maar meer beheer. Prijzen beginnen rond 15 dollar per maand voor Fathom; Matomo is als self-hosted versie gratis.
Inhoudsopgave
- Waarom overstappen van Google Analytics?
- Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen Plausible, Fathom en Matomo?
- Heb je nog een cookiebanner nodig met deze tools?
- Wat kosten ze, en wie betaalt zich het snelst terug?
- Hoe zit het met doorgifte van gegevens buiten de EU?
- Welke keuze past bij jouw situatie?
- Veelgestelde vragen
Waarom overstappen van Google Analytics?
Google Analytics plaatst standaard cookies en stuurt gegevens door naar servers van Google in de Verenigde Staten. Dat op zich is niet verboden – sinds het EU-VS Data Privacy Framework (Uitvoeringsbesluit (EU) 2023/1795 van de Europese Commissie van 10 juli 2023) is doorgifte naar gecertificeerde Amerikaanse bedrijven weer mogelijk zonder bijkomende contractuele waarborgen. Maar twee praktische problemen blijven: je hebt een geldige cookietoestemming nodig voor de meeste GA4-implementaties, en veel kmo’s willen simpelweg minder afhankelijkheid van een Amerikaanse big tech-partij voor hun bezoekersdata.
Een cookiebanner die niet klopt, is bovendien geen theoretisch risico: in 2024 voerde de Gegevensbeschermingsautoriteit een gericht onderzoek naar cookiebanners bij Belgische perssites, en trof daarbij onder meer Mediahuis, Roularta en Groupe Rossel maatregelen voor onrechtmatig cookiegebruik. De AVG zelf laat voor zulke inbreuken boetes toe tot 20 miljoen euro of 4% van de wereldwijde jaaromzet (het hoogste van de twee bedragen). Een Europees, cookieloos alternatief voor pure bezoekersstatistieken neemt het risico op een niet-conforme cookiebanner voor je analytics grotendeels weg.
Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen Plausible, Fathom en Matomo?
| Plausible | Fathom | Matomo | |
|---|---|---|---|
| Hosting | Cloud (EU-servers) of zelf hosten (open source) | Cloud, met EU-dataopslag als optie | Cloud of volledig zelf hosten (open source) |
| Cookies nodig? | Nee, geen individuele tracking | Nee, geen individuele tracking | Standaard geen cookie voor basisstatistieken; optionele functies kunnen wel cookies gebruiken |
| Functionaliteit | Eenvoudig dashboard, basisstatistieken en doelen | Eenvoudig dashboard, basisstatistieken en doelen | Uitgebreid: heatmaps, sessie-opnames, A/B-testen, e-commerce |
| Beheer | Geen onderhoud (cloud) of zelf beheren | Geen onderhoud (cloud) | Geen onderhoud (cloud) of zelf beheren en updaten (self-hosted) |
Plausible en Fathom zijn bewust minimalistisch: één overzichtelijk dashboard, geen instelmogelijkheden om per ongeluk weer te gaan tracken. Matomo is de meest volledige optie en benadert qua functies Google Analytics het dichtst, maar vraagt – zeker bij zelf hosten – meer technische opvolging (updates, back-ups, beveiliging van de server).
Heb je nog een cookiebanner nodig met deze tools?
Voor de analysefunctie zelf doorgaans niet: Plausible, Fathom en de standaardconfiguratie van Matomo gebruiken geen cookies en volgen geen individuele bezoekers over tijd of over meerdere sites heen, wat het belangrijkste criterium is waarom de ePrivacy-regels een toestemmingsvraag opleggen. Je cookiebanner kan daardoor eenvoudiger worden – maar verdwijnt meestal niet volledig, want de meeste websites gebruiken ook andere cookies (bijvoorbeeld voor een contactformulier, chat-widget of marketingpixels van derden) waarvoor wel toestemming nodig blijft.
Verwar “geen cookie nodig” niet met “geen AVG-verplichtingen”: ook cookieloze analytics verwerkt doorgaans nog IP-adressen (al dan niet verkort of gehasht) en gedrag op je site, dus je vermeldt deze verwerking nog steeds in je privacyverklaring en je verwerkingsregister.
Wat kosten ze, en wie betaalt zich het snelst terug?
Fathom start vanaf 15 dollar per maand voor tot 100.000 paginaweergaven per maand, inclusief 50 websites. Plausible en Matomo werken met vergelijkbare instapprijzen voor hun cloudversie, en bieden daarnaast een gratis self-hosted variant aan voor wie zelf een server wil beheren – controleer de actuele tarieven op hun eigen site, want pricing wijzigt regelmatig. Voor een kmo met beperkt verkeer weegt het prijsverschil met Google Analytics (dat gratis is in de standaardversie) niet op tegen het gemak zonder cookiebanner-gedoe en zonder afhankelijkheid van een derde partij voor je eigen bezoekersdata.
Hoe zit het met doorgifte van gegevens buiten de EU?
Plausible is een Europees bedrijf (Estland) dat data op EU-servers bewaart. Matomo is eveneens Europees (Nieuw-Zeeland/EU-aanbod) en kan, zelf gehost, volledig binnen de EU blijven. Fathom is een Canadees bedrijf met EU-dataopslag als optie. Google Analytics daarentegen valt onder Amerikaans recht; sinds het EU-VS Data Privacy Framework (Besluit 2023/1795) is doorgifte naar DPF-gecertificeerde Amerikaanse bedrijven weer toegelaten zonder extra contractuele waarborgen, maar wie dat na de eerdere Schrems II-uitspraak liever vermijdt, kiest bewust voor een tool die data binnen de EU houdt. Meer over de onderliggende afweging lees je in Doorgifte buiten de EU: de TIA in zes stappen.
Welke keuze past bij jouw situatie?
- Kleine site, wil het simpel houden: Plausible of Fathom – installeren, klaar, geen cookiebanner-discussie.
- Grote site of webshop, wil alle functies van Google Analytics behouden: Matomo, bij voorkeur self-hosted op een Europese server als je volledige controle wil.
- Geen tijd of zin in serverbeheer, maar wel meer functies dan Plausible/Fathom: Matomo Cloud.
Twijfel je welke optie past bij je hosting en je huidige cookiebanner-opstelling? Bekijk mijn aanpak rond privacy by marketing en privacy by hosting, of stuur me je situatie door.
Veelgestelde vragen
Is Google Analytics verboden in Belgie?
Nee. Sinds het EU-VS Data Privacy Framework (Besluit 2023/1795 van 10 juli 2023) kan doorgifte naar DPF-gecertificeerde Amerikaanse bedrijven zoals Google weer op een adequaatheidsbesluit steunen. Je hebt wel nog steeds een geldige cookietoestemming nodig voor de meeste GA4-implementaties.
Heb ik met Plausible of Fathom nog een cookiebanner nodig?
Voor de analysefunctie zelf doorgaans niet, omdat deze tools geen cookies gebruiken en geen individuele bezoekers volgen. Gebruikt je site ook andere cookies (contactformulieren, chat, marketingpixels), dan blijft daarvoor wel een cookiebanner nodig.
Wat kost een Europees analytics-alternatief?
Fathom start vanaf 15 dollar per maand voor tot 100.000 paginaweergaven. Plausible en Matomo hanteren vergelijkbare instapprijzen voor hun cloudversie, en bieden daarnaast een gratis self-hosted variant.
Kan ik mijn historische Google Analytics-data meenemen?
Niet volledig automatisch. De meeste alternatieven starten met verzamelen vanaf het moment van installatie. Je kunt je oude GA-rapporten wel exporteren en apart bewaren als archief, maar een naadloze historische import is meestal niet mogelijk.
Welke tool lijkt het meest op Google Analytics qua functies?
Matomo, met functies zoals heatmaps, sessie-opnames en e-commerce-tracking. Plausible en Fathom zijn bewust eenvoudiger en beperken zich tot de kernstatistieken.
Over de auteur: Stijn Belmans is EADPP-gecertificeerd Data Protection Officer en beheert als extern DPO de privacy- en beveiligingsdossiers van meer dan 100 organisaties. Hij bouwt en onderhoudt websites sinds meer dan 15 jaar en combineert die technische achtergrond met zijn werk als DPO.
Wil je hulp bij de keuze en de technische implementatie van een privacyvriendelijk analytics-alternatief? Bekijk mijn aanpak rond privacy by marketing, of doe eerst de gratis GDPR-scan.
Feiten in dit artikel zijn gebaseerd op het Uitvoeringsbesluit (EU) 2023/1795 van de Europese Commissie (EU-VS Data Privacy Framework), de gepubliceerde persberichten van de Gegevensbeschermingsautoriteit over het onderzoek naar cookiebanners bij Belgische perssites (2024), artikel 83 van de AVG (Verordening (EU) 2016/679) over administratieve geldboetes, en de officiele prijsinformatie van Fathom Analytics (geraadpleegd oktober 2026). Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies over jouw specifieke situatie. Controleer actuele prijzen rechtstreeks bij elke aanbieder, aangezien tarieven regelmatig wijzigen.
