Sinds de GDPR in mei 2018 van kracht werd, is Privacy by Design geen vrijblijvend concept meer maar een wettelijke verplichting voor elke organisatie die persoonlijke data verwerkt. De regelgeving erkent dat privacy niet iets is dat je achteraf kunt toevoegen maar fundamenteel ingebed moet zijn in hoe je werkt.
Artikel 25 van de GDPR legt twee specifieke verplichtingen op: Data Protection by Design en Data Protection by Default. Data Protection by Design betekent dat je bij het ontwerp van nieuwe systemen, producten, of diensten al rekening moet houden met privacy. Je mag niet eerst bouwen en dan pas nadenken over compliance. Data Protection by Default betekent dat je standaard alleen de persoonlijke data verwerkt die noodzakelijk zijn voor het specifieke doel, en dat privacy-vriendelijke instellingen de default zijn. Dit zijn niet vage aanbevelingen maar hard law waar toezichthouders op kunnen handhaven.
De Europese Data Protection Board heeft guidance gepubliceerd waarin expliciet staat dat organisaties moeten kunnen aantonen dat ze Privacy by Design hebben geïmplementeerd. Dat betekent documentatie, processen, en technische maatregelen die je kunt laten zien bij een audit. Nederlandse en Belgische toezichthouders hebben aangegeven dat ze dit actief gaan controleren, vooral bij nieuwe systemen en technologieën zoals AI waar privacy risico’s groot kunnen zijn.
De boetes voor non-compliance kunnen oplopen tot €10 miljoen of 2% van je wereldwijde jaaromzet bij schending van Artikel 25. Maar belangrijker dan boetes is het reputatie risico: klanten verwachten dat je privacy serieus neemt, en concurrenten die het wel goed doen zullen dat als competitive advantage gebruiken.
Privacy by Design is dus zowel juridisch verplicht als business-kritisch en organisaties die het nu nog niet geïmplementeerd hebben, lopen achter.