Er circuleert deze zomer een hardnekkig misverstand onder Belgische ondernemers: de AI Act zou zijn uitgesteld. Dat klopt maar half, en de helft die niet klopt gaat op 2 augustus 2026 in.
Wat er wél is uitgesteld: de zware verplichtingen voor hoog-risico AI-systemen. Die schuiven op naar december 2027 en augustus 2028. Wat er níét is uitgesteld: de transparantieverplichtingen uit artikel 50. Die gelden vanaf 2 augustus, en ze raken veel meer bedrijven dan de hoog-risicoregels ooit zouden doen. Denk aan de chatbot op je website, de AI-gegenereerde beelden in je advertenties, en de teksten die je met ChatGPT schrijft en publiceert.
De boetes voor overtreding lopen op tot 15 miljoen euro of 3% van je wereldwijde jaaromzet. Voor kmo’s wordt met proportionaliteit rekening gehouden, maar dat is geen vrijgeleide.
In dit artikel: wat er precies verandert, of het op jou van toepassing is, en wat je deze week concreet regelt.
Eerst even: wat is er drie dagen geleden gebeurd?
Op 27 juli 2026 is de Digital Omnibus on AI in werking getreden, drie dagen na publicatie in het Publicatieblad van de EU op 24 juli. Het is de eerste formele wijziging van de AI Act sinds die in juni 2024 werd aangenomen. Het Europees Parlement stemde op 16 juni in, de Raad gaf op 29 juni definitief groen licht.
De omnibus is bedoeld om de regeldruk te verlichten en implementatieproblemen op te lossen. Dat is grotendeels gelukt — maar hij heeft ook voor verwarring gezorgd, omdat de koppen vooral gingen over uitstel. Hier staat wat er werkelijk is verschoven en wat niet.
| Onderdeel | Status |
|---|---|
| Verboden AI-praktijken | Van kracht sinds 2 februari 2025 |
| AI-geletterdheidsplicht (artikel 4) | Van kracht sinds 2 februari 2025, wel versoepeld |
| Regels voor AI-modellen voor algemene doeleinden | Van kracht sinds 2 augustus 2025 |
| Transparantieverplichtingen (artikel 50) | Van kracht vanaf 2 augustus 2026 — niet uitgesteld |
| Markeren van AI-content door bestaande systemen | Uitstel tot 2 december 2026 |
| Hoog-risico systemen (bijlage III, zelfstandig) | Uitgesteld van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027 |
| Hoog-risico systemen (bijlage I, in producten) | Uitgesteld naar 2 augustus 2028 |
De omnibus voegde ook een nieuw verbod toe dat er in het oorspronkelijke voorstel niet stond: AI-systemen die niet-consensueel intiem beeldmateriaal of materiaal van seksueel kindermisbruik genereren zijn nu expliciet verboden. Dat kwam er op initiatief van het Europees Parlement tijdens de onderhandelingen.
Ben jij aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?
Dit onderscheid bepaalt welke verplichtingen op jou rusten, en het wordt vaak verkeerd begrepen.
Een aanbieder ontwikkelt een AI-systeem of laat het ontwikkelen, en brengt het onder eigen naam of merk op de markt. Bouw je zelf een chatbot en zet je die op je website onder je eigen merknaam, dan ben je aanbieder. Ook als je hem door een externe partij liet bouwen.
Een gebruiksverantwoordelijke gebruikt een AI-systeem onder eigen gezag in een professionele context. Gebruik je ChatGPT om marketingteksten te schrijven, Midjourney voor advertentiebeelden of een kant-en-klare chatbotdienst op je site, dan ben je gebruiksverantwoordelijke.
Drie nuances die in de praktijk het verschil maken:
- Privégebruik valt erbuiten. Maak je thuis voor je plezier AI-beelden en zet je die op je persoonlijke socialemedia-account, dan geldt de AI Act niet. Haal je er regelmatig economisch voordeel uit, of gebeurt het in het kader van je zaak, beroep of freelancewerk, dan ben je wel gebruiksverantwoordelijke.
- Je medewerkers zijn geen aparte gebruiksverantwoordelijken. Werken zij onder jouw instructies en controle, dan ben jij als vennootschap de gebruiksverantwoordelijke — niet zij persoonlijk.
- Freelancers inschakelen verandert niets. Laat je een externe copywriter of designer met AI werken voor jouw project, dan blijf jij de gebruiksverantwoordelijke.
Voor de meeste Belgische kmo’s is het antwoord dus: je bent gebruiksverantwoordelijke, en soms allebei tegelijk. Wil je de volledige structuur van de wet begrijpen, lees dan de AI Act uitgelegd in gewone taal.
De vier transparantieverplichtingen vanaf 2 augustus
1. Mensen moeten weten dat ze met AI praten
Als aanbieder moet je een AI-systeem dat rechtstreeks met mensen communiceert zo ontwerpen dat die mensen weten dat ze met AI te maken hebben. Denk aan chatbots, AI-agents en avatars.
De verplichting geldt als aan vier voorwaarden tegelijk is voldaan: het is een AI-systeem, het is ontworpen voor een echte tweerichtingsuitwisseling (geen formulier dat data verzamelt of een systeem dat enkel automatische antwoorden stuurt), de interactie is rechtstreeks, en ze gebeurt met natuurlijke personen. Systemen die alleen op de achtergrond of tussen machines onderling draaien, vallen erbuiten.
De melding moet komen bij de start van de eerste interactie, duidelijk en herkenbaar, en toegankelijk voor mensen met een beperking.
Er is één uitzondering: het hoeft niet als het overduidelijk is dat je met AI praat. Reken je daar niet te snel rijk mee. De Commissie schrijft dat je moet uitgaan van een gemiddeld persoon die redelijk geïnformeerd, oplettend en omzichtig is, en dat de uitzondering restrictief moet worden geïnterpreteerd — juist omdat ze mensen transparantie ontneemt. Een chatbot die “Hi! 👋 Waarmee kan ik je helpen?” zegt, is niet overduidelijk AI.
2. AI-gegenereerde output moet machineleesbaar gemarkeerd zijn
Aanbieders van AI-systemen die synthetische audio, beeld, video of tekst genereren, moeten die output markeren in een machineleesbaar formaat, zodat detecteerbaar is dat het door AI is gemaakt of aangepast.
Voor de meeste kmo’s is dit de verplichting van je léveranciers, niet van jou — OpenAI, Google en Adobe moeten dit regelen, jij niet. Behalve als je zelf een generatief systeem aanbiedt.
Buiten het toepassingsgebied vallen onder meer: korte reeksen cijfers, symbolen of letters, broncode, output die uitsluitend tussen machines wordt uitgewisseld zonder dat een mens die ooit ziet, en output binnen gesloten industriële of productontwikkelomgevingen (tenzij het de eindoutput is). De verplichting geldt evenmin wanneer AI een hulpfunctie vervult bij standaardbewerkingen — het rechttrekken van een foto is geen synthetische content.
Belangrijk overgangsdetail: systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt zijn gebracht, krijgen voor deze markeringsplicht uitstel tot 2 december 2026. Systemen die op of na 2 augustus op de markt komen, moeten meteen voldoen. Content die vóór 2 augustus 2026 is gegenereerd, hoeft niet met terugwerkende kracht gelabeld te worden.
3. Emotieherkenning en biometrische categorisatie moet je melden
Gebruik je een systeem dat emoties herkent of mensen biometrisch categoriseert, dan moet je de betrokken personen informeren dat het draait. Dat geldt of je nu in realtime werkt of achteraf analyseert.
Dit klinkt exotisch, maar het komt vaker voor dan je denkt: sommige camerasystemen met “gedragsanalyse”, sommige callcentersoftware die stemgeluid beoordeelt, en sommige HR-tools voor videosollicitaties zitten in deze categorie. Naast de AI Act raakt dit ook de GDPR, want biometrische gegevens zijn bijzondere persoonsgegevens.
4. Deepfakes en gepubliceerde AI-teksten over onderwerpen van algemeen belang moet je labelen
Dit is de verplichting die de meeste marketeers en communicatieverantwoordelijken raakt, en de meest genuanceerde van de vier.
Deepfakes. Publiceer je AI-gegenereerd of gemanipuleerd beeld, geluid of video dat lijkt op bestaande personen, objecten, plaatsen of gebeurtenissen en dat echt zou kunnen lijken? Dan moet je dat bekendmaken, uiterlijk bij de eerste blootstelling. Duidelijk, herkenbaar, en waarneembaar voor mensen — dus een zichtbaar of hoorbaar label. Je mag je hiervoor niet verstoppen achter de machineleesbare markering die je leverancier heeft aangebracht; die is voor machines, niet voor mensen. Voor duidelijk artistiek, creatief, satirisch of fictioneel werk volstaat een passende vermelding die het werk niet verstoort.
AI-gegenereerde tekst. Hier zit de nuance die veel bedrijven onnodig ongerust maakt. De labelplicht geldt alleen als de tekst aan drie voorwaarden voldoet: hij is gepubliceerd, hij informeert het publiek, én hij gaat over een onderwerp van algemeen belang. Dat laatste omvat onder meer politiek en democratische processen, openbaar bestuur, rechtspraak en rechtshandhaving, grondrechten, openbare veiligheid, volksgezondheid, milieubescherming, consumentenveiligheid, en economische, financiële, wetenschappelijke of culturele ontwikkelingen die relevant zijn voor het publieke debat.
En dan de belangrijkste uitzondering: tekst die menselijke review of redactionele controle heeft doorlopen, hoeft niet gelabeld te worden.
Let wel op wat daaronder valt. Menselijke review betekent een bewuste inhoudelijke beoordeling door iemand met relevante kennis en professioneel oordeelsvermogen. Redactionele controle betekent dat een verantwoordelijke entiteit de bevoegdheid heeft om de inhoud goed te keuren, aan te passen of te weigeren op inhoudelijke gronden, inclusief het controleren van feiten en bronnen. Een spellingcontrole of een snelle blik telt uitdrukkelijk niet mee.
Wat je deze week concreet doet
Vijf stappen, samen goed voor een halve dag werk bij een gemiddelde kmo.
- Maak een inventaris van je AI-gebruik. Welke tools draaien er in je organisatie, wie gebruikt ze, en waarvoor? Vergeet de tools niet die stilletjes AI-functies hebben gekregen: je e-mailclient, je CRM, je vertaaltool, je videobewerkingssoftware.
- Check je chatbot. Staat er bij de allereerste boodschap duidelijk dat het om een AI-assistent gaat? Zo niet, pas de openingszin aan. Dit is de goedkoopste fix van de hele lijst en de meest zichtbare.
- Loop je gepubliceerde content door. Publiceer je AI-teksten over onderwerpen van algemeen belang zonder inhoudelijke menselijke controle? Kies dan: ofwel bouw je een echt reviewproces in, ofwel label je de tekst. Het eerste is meestal verstandiger, ook los van de wet.
- Kijk naar je beeldmateriaal. Gebruik je AI-gegenereerde beelden die op echte personen, plaatsen of gebeurtenissen lijken? Dan heb je een zichtbaar label nodig.
- Leg vast wat je doet. Niet omdat het spannend is, maar omdat toezichthouders naar documentatie vragen en niet naar goede bedoelingen. Een intern AI-beleid van twee pagina’s volstaat voor de meeste kmo’s.
En vergeet niet dat er sinds februari 2025 al een verplichting loopt die veel bedrijven gemist hebben: de AI-geletterdheidsplicht. Die is met de omnibus versoepeld, maar niet afgeschaft.
Wie houdt er in België toezicht?
Eerlijk antwoord: dat is nog niet helemaal uitgekristalliseerd.
Het toezicht op artikel 50 ligt hoofdzakelijk bij de nationale markttoezichtautoriteiten. Het federale regeerakkoord van januari 2025 wees het BIPT aan als coördinerende autoriteit, met de FOD Economie die de implementatie over de sectoren heen begeleidt. De definitieve aanduiding van alle sectorale markttoezichthouders en het centrale contactpunt loopt echter nog. België is daarin niet uniek — de meeste lidstaten zijn er nog mee bezig.
Het Europese AI-bureau heeft een beperkte rol: het is bevoegd voor AI-systemen die op algemene AI-modellen zijn gebouwd wanneer dezelfde partij zowel model als systeem levert, en voor AI die is geïntegreerd in zeer grote onlineplatformen of zoekmachines.
Dat het institutionele kader nog niet af is, is geen argument om te wachten. De verplichting geldt vanaf 2 augustus, ongeacht wie er uiteindelijk op de deur klopt.
Hoe je aantoont dat je in orde bent
De Europese Commissie heeft twee hulpmiddelen gepubliceerd die het werk lichter maken.
De Richtsnoeren over transparantie van AI-gegenereerde content leggen uit hoe je de begrippen in artikel 50 moet toepassen, met praktijkvoorbeelden van wat wel en niet onder de verplichtingen valt.
De Gedragscode over transparantie van AI-gegenereerde content is een vrijwillig instrument, door zowel de Commissie als het AI-Comité als toereikend beoordeeld. Wie de code ondertekent, kan zich erop beroepen om aan te tonen dat hij aan de markerings- en labelverplichtingen voldoet. Wie dat niet doet, moet het op een andere manier aantonen en mag meer vragen van de toezichthouder verwachten.
Voor een kmo die AI vooral gebruikt en niet aanbiedt, is de gedragscode meestal overkill. Een gedocumenteerd intern beleid en een correct ingestelde chatbot brengen je een heel eind.
Vergeet de GDPR niet
Lees ook: Geldt de GDPR ook voor mijn eenmanszaak of kleine kmo?
De AI Act komt bovenop de GDPR — in Nederland beter bekend als de AVG — en vervangt die niet. In de praktijk zie ik dat bedrijven zich nu op de AI Act storten terwijl de basis nog niet klopt.
Zet je klantgegevens in een AI-tool? Dan heb je een verwerkingsgrond nodig, een verwerkersovereenkomst met die leverancier, en een plek in je verwerkingsregister. Draait die tool op Amerikaanse servers, dan komt daar de vraag over internationale doorgifte bij. Dat is niet nieuw, maar het wordt nu wel scherper zichtbaar. Ik schreef er eerder over in ChatGPT en AI-tools GDPR-conform gebruiken.
Wil je weten waar je staat? Doe de gratis GDPR-scan. Die kijkt naar je website en geeft je een rapport met de punten die aandacht vragen.
Veelgestelde vragen
Geldt de AI Act ook voor mijn eenmanszaak?
Ja. De AI Act maakt geen onderscheid naar bedrijfsgrootte voor de transparantieverplichtingen. Gebruik je AI professioneel, dan ben je gebruiksverantwoordelijke, ook als je alleen werkt. Bij het bepalen van boetes wordt wel rekening gehouden met de belangen en economische leefbaarheid van kmo’s en kleine midcapondernemingen.
Moet ik elke blogpost labelen die ik met AI schrijf?
Nee. De labelplicht voor tekst geldt alleen bij gepubliceerde tekst die het publiek informeert over een onderwerp van algemeen belang, én die geen menselijke inhoudelijke review of redactionele controle heeft doorlopen. Een productbeschrijving of een klantencase valt er doorgaans buiten. Een opiniestuk over volksgezondheid of milieubeleid dat je ongelezen publiceert, valt er wel onder.
Wij gebruiken alleen ChatGPT intern. Moeten wij iets doen?
Voor artikel 50 waarschijnlijk weinig: je publiceert niets en je laat geen klanten met AI communiceren. Maar de AI-geletterdheidsplicht geldt wel, en de GDPR-vraag over welke data je in die tool zet is minstens zo relevant. Een intern AI-beleid is dan de logische minimale stap.
Onze chatbot is gebouwd door een extern bureau. Wie is verantwoordelijk?
Als de chatbot onder jouw naam of merk op je website staat, ben jij de aanbieder — ook al heeft iemand anders hem gebouwd. Maak daar duidelijke afspraken over met je leverancier, en leg contractueel vast wie zorgt dat de AI-melding correct verschijnt.
De hoog-risicoregels zijn uitgesteld. Kan ik dus achteroverleunen?
Niet echt. De onderliggende verplichtingen — risicobeheer, technische documentatie, conformiteitsbeoordeling, governance — zijn niet veranderd, alleen de datum. Wie dat opbouwt, is er maanden mee bezig. Het uitstel is ademruimte, geen afstel.
Kort samengevat
Op 2 augustus 2026 gaan de transparantieverplichtingen van de AI Act in. Ze raken bijna elk bedrijf dat AI gebruikt in klantcontact of publicatie, en ze zijn níét uitgesteld door de Digital Omnibus. De vier kernverplichtingen: informeer mensen dat ze met AI praten, markeer generatieve output, meld emotieherkenning, en label deepfakes en ongereviewde AI-teksten over onderwerpen van algemeen belang.
Voor de meeste kmo’s is het werk beperkt: een chatbotmelding aanpassen, een reviewproces afspreken, en vastleggen wat je doet. Wie het nu regelt, is klaar voor zondag.
Loop je vast op de vraag of jouw situatie eronder valt, of wil je dat iemand met je meekijkt? Bekijk mijn aanpak voor privacy en AI of stuur me een bericht met je situatie. Je krijgt binnen 24 uur een eerste inschatting, gratis en zonder verplichtingen.
Feiten laatst gecontroleerd op 30 juli 2026 aan de hand van de gepubliceerde Digital Omnibus on AI (Publicatieblad, 24 juli 2026) en de FAQ van de Europese Commissie over artikel 50 (laatste update 20 juli 2026). Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies over jouw specifieke situatie.
