De meeste organisaties denken aan privacy pas als ze ermee geconfronteerd worden. Je bouwt een website, lanceert een marketing campagne, implementeert een nieuw CRM-systeem, en ergens aan het einde van het project vraagt iemand “maar is dit eigenlijk wel GDPR-compliant?” Dan begint het geploeter: een cookiebanner erbij plakken die niet echt blokkeert, een privacy policy kopiëren van een template site die niet klopt met wat je systeem doet, verwerkersovereenkomsten proberen te regelen met leveranciers die er geen hebben, en hopen dat de Gegevensbeschermingsautoriteit niet langskomt.
Dit is privacy als nagedachte: een compliance exercitie die tijd kost, geld kost, en vaak niet eens goed werkt omdat je fundamentele architectuur keuzes al gemaakt hebt die moeilijk terug te draaien zijn. Privacy by Design draait dit om. Het is een methodologie waarbij je vanaf de eerste ontwerpschets nadenkt over privacy implicaties. Welke data heb je echt nodig? Kun je hetzelfde bereiken met minder of geanonimiseerde data? Hoe beveilig je wat je verzamelt? Waar sla je het op en wie heeft toegang?
Deze vragen beantwoord je voordat je ook maar één regel code schrijft of één tracking pixel implementeert. Het resultaat is niet alleen compliant met de GDPR – het is ook goedkoper, sneller, en leidt tot betere producten omdat je gefocust bent op wat essentieel is in plaats van alles maar te verzamelen omdat het kan. En sinds de GDPR is het ook wettelijk verplicht.
Artikel 25 stelt dat verwerkingsverantwoordelijken zowel bij het bepalen van de middelen als bij de verwerking zelf passende technische en organisatorische maatregelen moeten treffen om de beginselen van gegevensbescherming doeltreffend ten uitvoer te leggen. Dat is juridisch jargon voor: Privacy by Design is geen nice-to-have maar een must-have.
Privacy by Design is in 2009 geformuleerd door Dr. Ann Cavoukian, toenmalig Information & Privacy Commissioner van Ontario. Haar framework bestaat uit zeven fundamentele principes die inmiddels wereldwijd erkend zijn en de basis vormen van moderne privacy wetgeving.
Sinds de GDPR in mei 2018 van kracht werd, is Privacy by Design geen vrijblijvend concept meer maar een wettelijke verplichting voor elke organisatie die persoonlijke data verwerkt. De regelgeving erkent dat privacy niet iets is dat je achteraf kunt toevoegen maar fundamenteel ingebed moet zijn in hoe je werkt.
Artikel 25 van de GDPR legt twee specifieke verplichtingen op: Data Protection by Design en Data Protection by Default. Data Protection by Design betekent dat je bij het ontwerp van nieuwe systemen, producten, of diensten al rekening moet houden met privacy. Je mag niet eerst bouwen en dan pas nadenken over compliance. Data Protection by Default betekent dat je standaard alleen de persoonlijke data verwerkt die noodzakelijk zijn voor het specifieke doel, en dat privacy-vriendelijke instellingen de default zijn. Dit zijn niet vage aanbevelingen maar hard law waar toezichthouders op kunnen handhaven.
De Europese Data Protection Board heeft guidance gepubliceerd waarin expliciet staat dat organisaties moeten kunnen aantonen dat ze Privacy by Design hebben geïmplementeerd. Dat betekent documentatie, processen, en technische maatregelen die je kunt laten zien bij een audit. Nederlandse en Belgische toezichthouders hebben aangegeven dat ze dit actief gaan controleren, vooral bij nieuwe systemen en technologieën zoals AI waar privacy risico’s groot kunnen zijn.
De boetes voor non-compliance kunnen oplopen tot €10 miljoen of 2% van je wereldwijde jaaromzet bij schending van Artikel 25. Maar belangrijker dan boetes is het reputatie risico: klanten verwachten dat je privacy serieus neemt, en concurrenten die het wel goed doen zullen dat als competitive advantage gebruiken.
Privacy by Design is dus zowel juridisch verplicht als business-kritisch en organisaties die het nu nog niet geïmplementeerd hebben, lopen achter.
Ik help organisaties om Privacy by Design te implementeren op een manier die praktisch is en resultaat oplevert – geen theoretische frameworks maar concrete veranderingen.
Stuur me een bericht met het antwoord op “Hoe ziet jouw GDPR-situatie er momenteel uit en op welke vlakken heb je ondersteuning nodig?” en ik stuur je binnen 24 uur een eerste inschatting (gratis, geen verplichtingen).